مناره
ArticleID PicAddress Subject Date
{ArticleID}
{Header}
{Subject}

{Comment}

 {StringDate}
 
  • جايگاه مساجد در جامعه اسلامي  
  • 1396-08-01 15:3:46  
  • تعداد بازدید : 72   
  • ارسال به دوستان
  •  
  •  
  • جایگاه مسجد در جامعه اسلامی

    مقدمه

    در این برهه از زمان که دشمنان انقلاب اسلامی ایران، سعی در بی محتوا و بی انگیزه ساختن جوانان این مرز و بوم دارند، مساجد به عنوان يكي از مهم ترين پايگاه هاي ديني، در اين راستا وظيفه مهمي دارند. در طول تاريخ مبارزه هاي فرهنگي و سياسي مسجد، بيدارگري ها و حركت هاي اصلاحي به چشم مي خورد كه در تكاپوي نظام ارزشي ديني بسيار مؤثر بوده اند. جايگاه ويژه مساجد در فرهنگ ديني و امكانات بالقوه و بالفعل آن، همراه آموزش ها و مفاهيم حاشيه اي و ايجاد يك نظام ارزشي قوي و ماندگار در صحنه فرهنگ و جامعه اسلامی، بسيار اثرگذار بوده است.  

    قرآن کریم، شرط ساختن و تاسیس مساجد را پرهیزگاری قرار داده و به هیچ وجه اجازه نداده است، مشرکین مسجدی بنا کنند. (سوره اعراف، آیه 29) و فرموده است: مساجد صرفاً برای خدا هستند و احدی به جز خدا را در مساجد نخوانید. بنابر قرآنی، شالوده بحث مساجد، قبل از هر چیز، ایمان به خدا و تقوای الهی است و لاجرم امری عبادی است، لیکن مقیاسی است برای سنجش تقوای اجتماع .پس سازندگان مساجد، باید شرط اصلی اخلاص را احراز نمایند در غیر این صورت، نتیجه تلاش های آنان مسجد ضرار است. اگر آیه شریفه 114 سوره بقرة را ملاحظه کنید، خواهید یافت چه بسا کسانی که اینگونه نیز مانع اقامه نماز در مساجد شوند، گرفتار خواری دنیا و عذاب آخرت گردند و شاید روایاتی که همسایگان را به حضور در مساجد در وقت های نماز، ترغیب می کند، به جهت آبادانی و رونق مساجد باشد، تا ذکر خدا، عبادت او و عرفان او.(2)

    شک نیست که حفظ مساجد و تقویت هماهنگ جنبه های معنوی و انقلابی و تعلیمی و تبلیغی آن، نیازمند سلامت و امنیت محیط آن و دور ماندن از منازعات و مناقشات داخلی در آن است. (بیانات رهبری)

    اهمیت مساجد

        احادیث و کلمات علماء، درخصوص مساجد، تاکیدات فراوان و توصیه های برجسته ای دارند. این تاکیدات شامل ساختن و تعمیر مساجد، تجدید بنا، اقامه نماز، حضور و آموختن مسائل دینی، علم اندوزی و آمادگی های نظامی می شود. در صدر اسلام، مسجد النبی(ص) محل آموزش علم، قرآن و نقل حدیث و آمادگی دفاعی بوده است و برای دفاع از کیان اسلام، ابتدا همه در مسجد اجتماع می نمودند و به مصاف مشرکین می رفتند. از جابر بن عبد الله انصاری و بسیاری از یاران رسول الله نقل می کنند که در مسجد النبی (ص) احکام فقهی و علوم دیگر را تعلیم می داده اند و در تاریخ نیز عمده ترین اماکن آموزشی و مدارس علمی، مساجد بوده اند و حتی بررسی مسائل اجتماعی نیز در برخی مساجد بویژه مساجد جامع، رخ می داده است.

    دراحکام نماز جمعه آمده است که امام باید پس از توصیه به تقوای الهی، مسایل مورد ابتلاء جامعه را مورد توجه قرار دهد و مطابق آیه شریفه 28 سوره حج، در مسجدالحرام و ایام حج نیز قضیه از همین قرار است، در آنجایی که می فرماید "لیشهدو منافع لهم"(3).

    جايگاه مسجد در جوامع اسلامي

        در بررسي الگوهاي شهرسازي و ويژگيهاي معماري شهرهاي اسلامي، مسجد به عنوان مهمترين نماد هويت ديني شهرها و محلات جايگاه ويژهاي دارد و فرهنگ و تمدن اسلامي بخش اعظمي از بالندگي و تشخّص خود را مديون منزلت و شأن مساجد در كانون جوامع اسلامي است. با اينحال بررسي سير تاريخي شكلگيري مساجد از صدر اسلام تاكنون و در حوزههاي جغرافيايي و فرهنگي متفاوت نشان ميدهد كه مساجد نقشي بسيار مهم و بيبديل در حيات اجتماعي مسلمانان ايفا كرده است. موقعيت جغرافيايي / اجتماعي مساجد در شهرها و محلات كاركردهايي فراتر از كاركرد مذهبي به آن بخشيده و حضور اقشار مختلف مسلمانان در مساجد فوايد و پيامدهاي مثبتي در حوزههاي مختلف داشته است كه از آن ميان ميتوان به موارد زير اشاره كرد:

    1- فراهم بودن زمينة حضور گروههاي سني مختلف در مساجد، باعث ميشد مسجد به عنوان نهادي موثر در فرايند اجتماعي شدن و انتقال ارزشها و هنجارهاي فرهنگي و اجتماعي از نسلي به نسل ديگر عمل كند ارتباط وسيع و نزديك گروههاي مختلف سني زمينه آشنايي و درك ويژگيهاي هر دوره سني را براي افراد مختلف فراهم ميآورد و موجب ميشد رفتارها و تعاملات اجتماعي مردم متناسب با شرايط و مقتضيات سني شكل گيرد و آنچه كه امروزه از آن به عنوان «گسست نسلها» «يا شكاف بين نسلي» ياد ميشود. عملاً زمينة بروز پيدا نكند. ضمن آنكه رواج اخلاق حسنه در تعاملات مردم در مساجد و به تبع آن در محلات و خيابانها و غلبه اصل خيرخواهي بر روايط اجتماعي، زمينه اجتماعي شدن ثانويه برخي از افراد و گروههايي را كه رفتار و كردارشان انطباق كامل با ارزشها و هنجارهاي اجتماعي و فرهنگي مطلوب را نداشت، فراهم ميآورد.

      2 ـ حضور در مساجد و برقراري روابط صميمانه بين اقشار مختلف، باعث آگاهي اعضاي يك محله، جامعه يا شهر از مسايل و مشكلات همديگر ميشد و همين امر به حل سريع و كارآمد مسايل و مشكلات كمك فراواني ميكرد. توصيه دين اسلام به كمك و ياري مسلمانان به يكديگر اين فرايند را تسهيل ميكرد و باعث ميشد هيچيك از اعضاي جامعه اسلامي خود را تنها و درمانده احساس نكند.

    3   ـ  تعاملات گسترده مسلمانان در مساجد، باعث ايجاد اعتماد و همبستگي اجتماعي بين آنان ميشد. اصولاً اعتماد عمومي، زمينه زندگي سالم، آرامش روح و روان و بهزيستي در هر جامعهاي به شمار ميرود. شكلگيري و تقويت اعتماد عمومي در مساجد اثرات خود را در ساير اماكن و حوزههاي اجتماعي مثل بازار، مكاتب و مكاسب، محاكم و و در ساير مناسبات اجتماعي مثل ازدواج، روابط همسايگي، شراكت و بر جاي ميگذاشت.

    4 ـ مساجد زمينه آشنايي مسلمانان را با همديگر فراهم ميآورد و اين آشنايي در محلات، محلهاي كسب و كار و طي تعاملات اجتماعي عميقتر ميشد. آشنايي افراد يك محله يا شهر و برقراري شبكة گسترده تعاملات و روابط بين فردي باعث شكلگيري نوعي نظام نظارت همگاني در جوامع اسلامي ميشد كه بدون نياز به مراجع دولتي و رسمي تأميني و نظارتي زمينه بروز ناهنجاريها و جرايم اجتماعي را از بين ميبرد و بر مبناي اصل امر به معروف و نهي از منكر به ايجاد نظم اجتماعي، اعتماد عمومي، سلامت فردي و اجتماعي و محو مظاهر مفاسد اجتماعي در جامعه كمك شاياني ميكرد.

    5 - مساجد بنا به موقعيت جغرافيايي/ اجتماعي خود در كانون جوامع اسلامي قرار داشته و علاوه بر كاركردها و نقشهاي پيش گفته نهادي براي اطلاع رساني و ارشاد محسوب ميشدند. (4)

    بیانات ارزشمند امام خمینی(ره) در باره مسجد

        چنانچه در گذر تاریخ به انقلاب های اسلامی معاصر بنگریم، درخواهیم یافت، بسیاری از نهضت های اسلامی برخواسته از مساجد است نمونه بارز آن انقلاب اسلامی ایران به رهبری حضرت امام خمینی رضوان الله تعالی علیه است. که مرهون مساجد است و در مساجد بود که هسته های اولیه نهضت اسلامی شکل یافت. امام خمینی در مورد مساجد می فرمایند: اگر حرم و كعبه و مسجد و محراب، سنگر و پشتیبان  سربازان خدا و مدافعان حرم و حرمت انبیاء نیست، پس مأمن و پناهگاه آنان در كجاست؟ که این کلام افتخار آمیز، بیانگر اهمیت مساجد در دفاع آنها از اندیشه های الهی است و بدین جهت بود که خواستگاه بسیج مستضعفین مساجد بودند. امام خمینی در بیان دیگری می فرمایند: اینها از مسجد می ترسند، من تكلیفم را باید ادا كنم به شما بگویم، شما دانشگاهی ها شما دانشجوها، همه تان مساجد را بروید پر كنید، سنگر هست اینجا، سنگرها را باید پر كرد .در مجالی دیگر می فرمایند: مساجد و محافل دینیه را كه سنگرهای اسلام در مقابل شیاطین است، هرچه بیشتر گرم و مجهز نگه دارید.

    تعامل مسجد و خانواده

        خانواده، نهادی است اجتماعی و مسجد، مکانی است مقدس برای عبادت مسلمانان. این دو پدیده، ارتباط تنگاتنگی با هم دارند و از یکدیگر متأثر و بهره مند می باشند . در این جا به نمونه هایی از تعامل مسجد و خانواده اشاره می کنیم :

    1- وقف زمین برای مسجد: از موارد مفید و مهم تعامل خانواده با مسجد، اقدام این نهاد اجتماعی در وقف کردن زمین ملکی جهت احداث و بنای مسجد است .مسلمانان به پیروی از پیشوایان و امامان معصوم (ع) از صدر اسلام تاکنون در این زمینه پیش تازند و از این سنت حسنه آنان در وقف زمین هایشان برای مسجد است که شاهد شکوفایی این همه مساجد در سراسر جهان هستیم .بدین لحاظ خانواده هایی که توانایی مالی ساختن مسجد و یا فرصت و قدرت اداره کردن آن را ندارند، ولی زمینی دارند که برای ساخت مسجد کفایت می کند، می توانند آن قطعه زمین را جهت احداث مسجد وقف کنند، تا زمینه ای برای مسلمانان دیگر فراهم گردد و آن ها برای ساختن آن اقدام کنند. درباره وقف، سفارش وتوصیه های فراوانی وارد شده است. از جمله این که در خبر صحیح از امام جعفر صادق (ع) روایت شده است: انسانی که می میرد، دستش از تحصیل اجر و پاداش ( کارهای دنیا ) کوتاه می گردد ، مگر کسی که سه چیز را از به یادگار گذاشته باشد: الف- ملکی که در حیاتش وقف کند و پس از وفات او به همان حال باقی باشد. ب-  سنت و شیوه هدایت گری که در حیاتش پایه گذاری کرده و پس از وفاتش نیز به آن عمل گردد. ج-  فرزند صالح و شایسته ای از خود بجا گذاشته باشد که پس از وفاتش برای او دعا و طلب مغفرت نماید .(6)

       بی تردید آگاهی خانواده ها از این گونه احادیث ، موجب رغبت بیشتر آن ها به وقف کردن زمین های ملکی برای احداث مسجد می گردد . به ویژه ، اگر بدانند که آن زمین در نزد خداوند متعال از چه جایگاه و منزلتی برخوردار می گردد. امام جعفر صادق (ع) در روایتی فرمود :: هیچ مسجدی بنا نمی گردد، مگر این که بر روی قبر پیامبر یا وصی پیامبری که به شهادت رسیده باشد قرار گیرد. پس به این مکان، قطره ای از خون وی اصابت کرده است و خداوند سبحان دوست دارد که در آن مکان، ذکر و نیایش وی انجام گیرد .بنابراین ، می توان به وضوح ملاحظه کرد که پدیده وقف ، چه جایگاه مهمی در ایجاد مساجد دارد و خانواده های متدین و مؤمن چه نقش آفرینی هایی می توانند در این راه داشته باشند. (7)

    2- ساخت و ساز مسجد: خانواده های مسلمان و متدین در ساخت یا تعمیر مسجد، نقش مهمی بر عهده دارند. آن ها با اختصاص بخش هایی از مایحتاج زندگی خویش برای ساخت و یا تعمیر مسجد، در این امر خداپسندانه سهیم می گردند و از این راه، ایمان و هدایت یافتگی خویش را به منصه ظهور می رسانند .خداوند متعال در قرآن کریم فرمود: ما کان للمشرکین ان یعمروا مساجد الله شاهدین علی انفسهم با لکفر. (سوره توبه، 17)  یعنی: مشرکان را لیاقت آن نباشد که مساجد خدا را آباد کنند، همان هایی که به کفر خود گواهی دهند. این آیه نشان می دهد که تعمیر مساجد و یا ساخت و ساز آن، توفیقی است از جانب خدا که نصیب کافران و مشرکان و بی دینان نمی شود . بلکه این توفیق الهی تنها سزاوار مؤمنان و خانواده های متدین و خداجوست که به جز خدا، به چیز دیگری نمی اندیشند .

        پیامبر گرامی اسلام (ص) نیز درباره فضیلت ساخت مسجد فرمود : هرکسی در دنیا مسجدی بنا نماید ، خداوند متعال به مقدار هر وجب آن [ به نقلی فرمود : به مقدار هر ذراع آن ] به اندازه پیمودن چهل هزار سال، شهری به وی عطا می کند که تمامی آن از طلا، نقره، مروارید، یاقوت ، زمرد، زبرجد و لؤلؤ باشد. (8) آن حضرت در روایت دیگر فرمود: کسی که برای خداوند متعال مسجدی را بسازد ، اگرچه به مانند آشیانه پرنده ای باشد ، خداوند متعال مسجدی را برای او بنا خواهد نمود. (9)  به هر روی، درباره ساخت مسجد و یا تعمیر و بازسازی آن ، آیات و روایات فراوانی است، که تمامی آن ها مسلمانان متعهد و خانواده های دین مدار را تشویق و توصیه به این أمر خداپسندانه می نمایند و با ایجاد اراده و عزم جدی دروجدان مسلمانان، آن هارا در تمامی شهر ها وروستاها وادار به  ساخت  چنین پایگاه و مکانی مقدس می نمایند و از این راه جلوه ای زیبا و بی بدیل از یکتاپرستی و خداگرایی در جوامع بشری به وجود می آورند.

    3- اداره مسجد و تصدی امور آن: علاوه بر ساخت و ساز مسجد جدید و تعمیر و ترمیم مسجدهای قدیمی و فرسوده، نقش خانواده ها در اداره مسجد و تصدی امور آن نیز می تواند بسیار برجسته و چشمگیر باشد .زیرا مسجد به خودی خود نمی تواند در اصلاح اخلاق و بازسازی روحی و روانی انسان ها تأثیرگزار باشد و این ، متولیان و متصدیان امور آن هستند که از طریق مسجد و با بهره مندی از فضای مقدس و ملکوتی آن، نقشش را در جامعه برجسته و فایده مند نمایند. متصدیان مساجد برای شادابی و طراوت این مکان مقدس و جذابیت آن برای اقشار مختلف مردم، به ویژه جوانان و نوجوانان، وظایف ذیل را برعهده دارند:

    الف- نظافت و پاکیزگی مسجد:  مسجد نیز به مانند سایر بناها و ساختمان ها، نیاز به مراقبت و نظافت دارد و چون رفت و آمد مردم در آن همیشگی و نامحدود است ، باید نظافت و پاکیزگی آن نیز همیشگی و دایمی باشد و متصدیان أمر آن، از انجام چنین وظیفه مهمی احساس خستگی نکرده و خود را از آن کنار نکشند. به ویژه در اوقاتی که حضور مردم در آن بیشتر و چشمگیر تر است. خانواده های متدین و محترم باید توجه داشته باشند که فضای بیرونی، حیاط و دیوارهای مسجد، فضای درونی، درها و پنجره ها، پرده ها، فرش ها، سجاده ها و هر چیزی که در مسجد مورد استفاده قرار می گیرد باید از آن ها مراقبت به عمل آمده و در صورتی که نیاز به نظافت دارند، اقدام به نظافت و پاکیزه کردن آن نمایند .

    ب- روشن نگه داشتن مسجد:  مسجد باید همیشه برای عبادت کنندگان مهیا و درهایش باز و چراغ هایش روشن باشد .پیامبر خدا (ص) در این باره فرمود : کسی در مسجدی از مسجدهای خدا چراغی را بیفروزاند، مادامی که مسجد از نور آن روشن است فرشتگان و حاملان عرش پیوسته برای او طلب مغفرت می کنند.(10) بی تردید مقصود رسول خدا (ص) در روشن کردن مسجد، برپا و مهیا داشتن آن برای عبادت است، که در آن عصر نمونه برجسته آن روشن نگه داشتن مسجد بود . ولی امروز، نیاز های دیگری نیز به آن افزوده می شود، مانند وسایل سرمازا، وسایل گرمازا، تلفن، آب، کتابخانه و حتی رایانه و خطوط اینتر نتی . متصدیان مساجد باید به این گونه قضایا نیز توجه کافی داشته باشند .

    ج- جلوگیری از حضور برخی از اقشار: گرچه مسجد خانه دوم همه مسلمانان و مؤمنان است و ورود همگان در آن آزاد و بلامانع است، ولیکن در ورود برخی از اقشار، از جمله مجانین و دیوانگان و همچنین کودکان خردسال و غیر ممیز که نمی توانند نظافت و حرمت مسجد را نگه دارند، باید تأمل گردد.در روایتی از پیامبر اسلام (ص) آمده است: مساجدتان را از دسترس کودکان خردسال و دیوانه هایتان دور نگه دارید. (11)

    وظایف خانواده در برابر مسجد

       برای برخورداری از مساجدی مفید و با طراوت، که موجب سرافرازی و سربلندی مسلمانان و مکانی مقدس برای تصفیه روح و روان آدمی و اصلاح و ارتقای اخلاق و کمالات انسانی باشد، مواردی را به عنوان وظایف خانواده در برابر مسجد اشاره می کنیم :

    1-أدای حق مسجد: حق مسجد آن است که برای آن اهمیت قائل شده و توجه خاصی به آن نموده و به جانب آن همیشه رفت و آمد داشته باشیم و با حضور در آن، نماز هایمان را به جا آورده و خدای سبحان را تسبیح و تقدیس نماییم .امام جعفر صادق (ع) در روایتی فرمود : سه چیز در نزد پروردگار متعال [ در روز قیامت ] شکایت می کنند: الف- مسجدی که خراب شده باشد و مردم در آن نماز نخوانند . ب- عالم و دانشمندی که در میان جاهلان و نادانان قرار گرفته باشد . ج- قرآنی که معلق مانده و گرد و غبار بر آن نشسته باشد و کسی آن را تلاوت نکند. (12)

        امام علی بن ابی طالب (ع) فرمود : روزگاری بر مردم خواهد آمد که از قرآن جز نشانی، و از اسلام جز نامی باقی نخواهد ماند . مسجدهای آنان در آن روزگار آبادان، اما از هدایت ویران است . مسجد نشینان و سازندگان بناهای شکوهمند مساجد، بدترین مردم زمین می باشند. (13).  با این بیان روشن می شود که أدای حق مسجد، به این است که مسلمانان با صفای قلب و مهربانی به یکدیگر و با اجتناب از هرگونه حقد و کینه توزی و دشمنی علیه سایر مؤمنان و مسلمانان، تنها برای رضای خداوند متعال و عبادت و پرستش وی در مساجد حضور چشمگیر داشته باشند و با نفس های گرم و معنوی خویش به آن شادابی بخشند .

    2- پرهیز از امور غیر عبادی: مسجد ، برای عبادت و بندگی خداوند سبحان است . اگر سخنرانی های مذهبی، مراسم دعا و مراثی ، قضاوت و داوری و چیزهایی از این قبیل در آن انجام گرفته و یا می گیرد، باید همه آن ها در راستای عبادت و دعوت به معنویت باشد. اما پرداختن به امور دنیوی و کارهایی که با روح عبادت و معنویت منافات داشته باشد، در درون مسجد ممنوع و غیر مجاز است .هم چنین مسجد را نباید به محلی برای خرید و فروش کالا و یا محلی برای انعقاد پیمان های تجاری و بازرگانی و یا نوشتن قولنامه ها و چیزهایی از این دست، تبدیل کرد. امام جعفر صادق (ع) دراین باره فرمود: مساجدتان را از خرید و فروش [ کالا و اجناس ] دور نگه دارید . (14)

    3-  آراستگی ظاهری و جسمی: علاوه بر آمادگی روحی و معنوی، از جهت ظاهری و جسمی نیز انسان باید در رفتن به مسجد، خود را آماده و آراسته نماید. پوشیدن لباس نظیف و تمیز، خوش بو کردن لباس و بدن و اصلاح سر و صورت از جمله وظایف  خانواده ها در رفتن به مساجد است .

    4-  برطرف کردن آلودگی ها: خانواده ها باید توجه داشته باشند که در و دیوار و فرش ها و فضای درونی و بیرونی مسجد به هیچ وجهی با ناپاکی و نجاست آلوده نگردد و اگر چنین اتفاقی به وقوع بپیوندد و جایی از مسجد و یا چیزی از آن، آلوده گردد بی درنگ باید رفع آلودگی شود .

    5-  آرامش صوتی: مسجد، جای عبادت و تفکر و اندیشیدن درباره خود و خدای خود است و بدین جهت باید از آرامش خاصی بهره مند باشد . از این رو مؤمنانی که وارد مسجد می شوند، لازم است در خواندن نماز، قرآن و دعا و مناجات، صدای خویش را بلند نکنند و اعمالشان را در حدی که مزاحمتی برای دیگران نداشته باشد، به طور آهسته انجام دهند .البته باید توجه داشت که منظور از آلودگی صوتی در مساجد، گفت و گوهای بی حاصل و یا بحث ها و مجادله های باطل است که با روح عبادت، تفکر و اندیشیدن در باره خدا و قیامت، منافات دارد و مزاحمتی برای عبادتگران به وجود می آورد .اما مباحثه های علمی و مذهبی، سخنرانی ها و خطابه های اخلاقی و انجام مراسم عمومی که همراه با صدا، و حتی صدای بلند باشد و منفعتش به عموم عبادت کنندگان برسد، منعی در انجام آن ها نیست . زیرا این گونه اعمال در راستای تبلیغ دین و معنویت است و اجر و پاداش اخروی نیز دارد . پیامبر خدا (ص)، امامان معصوم (ع) و اسلاف صالح ما شیعیان از این شیوه، تبلیغ وبسیار استفاده نموده و مردم را ارشاد و به صراط مستقیم هدایت می کردند .

    استفاده های مفید و مشروع از مسجد در جوامع اسلامی

    1- برپایی نماز: مسجد، مكانى مقدس براى عبودیت وعبادت عبادتگران است و مسلمانان بهتر است تمامى نمازها، اعم از واجب و مستحب را در اين مكان مقدس بجا آورند و به این مسئله توجه داشته باشند که پاداش فراوانى براى خواندن نماز در مسجد وجود دارد كه در ساير اماكن بدان مقدار نيست. حتى در مساجد مخالفان و طايفه‏هاى اسلامى غير شيعى نيز مى‏توان حضور يافت و در آن‏ها نماز خواند و در اين باره نيز از سوى پيشوايان معصوم(ع) سفارش شده است. (15)

    2- نماز جماعت‏: خواندن نماز جماعت، فضيلت و پاداش بى‏شمارى دارد و سفارش‏هاى زيادى در دين مقدس اسلام در برپايى نماز جماعت و حضور مؤمنان در آن شده است. مسلماً برپايى نماز جماعت در مسجد و حضور در آن، ثواب و پاداش بيشترى خواهد داشت و خانواده‏هاى متدين تلاش كنند نمازهاى يوميه خود را در مساجد به جماعت برگزار كنند و از انجام نماز به صورت فرادى خوددارى نمايند.

    3- طلب حاجت‏: امام صادق(ع) فرمود: پدرم [امام محمد باقر(ع)] هر گاه مى‏خواست حاجتى را از خداوند متعال درخواست نمايد، به هنگام ظهر، مقدارى صدقه مى‏داد و سپس خود را خوش بو مى‏نمود و عازم مسجد مى‏گرديد و در آن جا هر چه مى‏خواست از خداوند متعال درخواست مى‏نمود.

    4- ذِكر خدا: تسبيح و ذكر خداوند سبحان، از جمله اعمالى است كه انجام آن در مساجد سفارش شده‏است .امام صادق(ع) فرمود: مردى به محضر رسول خدا(ص) رسيد و عرض كرد: مَن خَيْرُ اَهل المسجد؛ چه كسى از اهل مسجد، بهتر از ديگران است؟ پيامبر(ص) فرمود: اكثرهم لِلّه ذِكراً. يعنى: هر كدامشان كه بيشترين ذكر و تسبيح خدا را داشته باشند.

    5- وعظ و خطابه‏: برگزارى مراسم سخنرانى مذهبى و دينى در راستاى ارشاد مسلمانان و آشنايى با احكام دين اسلام و مكتب حيات بخش اهل بيت (ع)، از فيوضات گرانسنگ مساجد براى خانواده‏ها به شمار می آید و لازم است در اجرای آن‏ها دقت کافی شده و به نحو مطلوب استفاده شود. در این راستا مبلّغان دينى و روحانيان معظم مى‏توانند بيشترين بهره‏بردارى معنوى را از اين فرصت‏ها به دست آورند.

    6-تلاوت قرآن كريم‏: گرچه تلاوت قرآن كريم، در هر جايى ممكن و مفيد است، ولى بهترين و مقدس‏ترين جاى آن، مساجد است كه خانواده‏هاى متدين از اين فضاى منوّر و روحانى، استفاده كامل كرده و قرآن را به صورت فردى و يا به صورت جمعى تلاوت و در معانى آن تدبر كنند. اساتيد قرائت قرآن نيز تلاش کنند  در آموزش روخوانى و قرائت قرآن،  خانواده‏ها به ويژه نوجوانان و جوانان را يارى داده و قلوب پاكشان را با کلام خدا آشنا كنند. هم چنين روحانيان معظم و مفسران قرآن كريم براى توضيح و تفسير آيات، از مساجد و فضاى روحانى و عرفانی آن استفاده كنند.

    7- اعتكاف در مساجد: يكى از سنت‏هاى رسول خدا(ص) در ميان مسلمانان، اعتكاف آن حضرت در مسجد است. پيامبر خدا (ص) در ماه مبارك رمضان، به ويژه در دهه سوم آن، در مسجد معتكف مى‏شد ‏و اين سنت در ميان‏ امامان معصوم (ع) و مسلمانان نيز تداوم يافت و هم اكنون در ايران اسلامى و برخى از مناطق شيعه نشين دنيا، در روزهاى سيزدهم، چهاردهم و پانزدهم رجب هر سال، متديّنان و عبادت پيشه‏گان به مساجد رفته و به مدت سه شبانه روز معتكف مى‏شوند. قابل توجه است كه حضور جوانان، به ويژه دختران و پسران دانشجو در اين مراسم عبادى بسيار چشمگير است. (16)

    استفاده های نا مشروع و غیر مجاز از مساجد

    1- استفاده‏هاى ابزارى از مسجد 

    2- انجام كارهاى صنفى و صنعتى در مساجد

    3- وجود تصاوير و نقش و نگار در مساجد    

    4 - راه قرار دادن مساجد

    5- انداختن سنگ و زباله در مسجد

     

    راهکارهایی برای ساماندهی امور مساجد در جامعه اسلامی

        مرکز رسیدگی به امور مساجد، که بهترین متولی امور مساجد است، می تواند برای ساماندهی بهتر مساجد، اقداماتی را انجام دهد تا موفقیت های بیشتری به دست آورد از جمله :

    1- ایجاد کارگروه طرح و برنامه و بودجه برای تشکیلات کشوری مساجد و منبع سازی برای امور مساجد از بودجه های مردمی، دولتی، اوقاف، زکوات و بخشی از سهم مبارک امام (ع) و اختصاص بخشی از بودجه های دولتی سازمانها و نهادها و وزارتخانه ها برای توسعه مساجد در کشور.

    2- سرکشی مداوم به مساجد شهر های کشور و برنامه ریزی برای این سفرها به جهت نظارت بر امور مساجد از حیث امامت جماعت، خطیب، مکان، امور رفاهی و.....

    3- اختصاص بودجه برای نگهداری و تاسیسات، بنا و تجدید بنای مساجد و واگذاری امور تبلیغ و هزینه های برگزاری همه مراسم به امام جماعت، هیئت امناء و مردم و ارسال گزارش از طریق امام جماعت و مبلغ در هر دوره تبلیغی برای معرفی بهترین مساجد و درجه بندی فعالترین مسجدها .

    4- ایجاد کارگروه مدیریت، برای بهره وری تام از پتانسیل تمام شخصیت های حقیقی و حقوقی موثر در امر مساجد .

    5- ثبت "روزنامه مسجد" برای کشور ، جهت اطلاع رسانی و احیاء هر چه بهتر امر به معروف و نهی از منکر.

    6- ایجاد صندوق قرض الحسنه مساجد .

    7- ایجاد کتابخانه متناسب برای تمام مساجد کشور.

    8- ایجاد دوایر محلات برای دستگیری از فقراء هر محله در مساجد و ایجاد ارتباط با مراکز خیریه ای اعم از کمیته امداد و بهزیستی و غیره.

    9-  ایجاد پایگاه اطلاع رسانی و شبکه اجتماعی مساجد برای ارتباط اهالی مساجد با یکدیگر .

    10- ایجاد حوزه های علمی به فرا خور حال برای هر مسجد.

     

    منابع

    1-  قرآن کریم

     2- الکافی شیخ کلینی - ج 2 ، ص 357

    3- تنبیه الخواطر ورام بن ابی فراس - ج 1 ، ص 69

    4- عصمت قوامي باغستاني، (1390 )، سایت گوگل

    5 - سایت ستاد اقامه نماز

    6- الکافی شیخ کلینی - ج 7 ، ص 56  

    7-بحار الأنوار مجلسی- ج 14 ، ص 463

    8-ثواب الأعمال شیخ صدوق - ص 339

    9- دعائم الاسلام ابوحنیفه مغربی- ج 1 ، ص 150

    10-التهذیب شیخ طوسی - ج 3 ، ص 261  

    11- التهذیب شیخ طوسی - ج3 ، ص 254

    12-  الکافی - شیخ کلینی - ج 2 ، ص 613

    13- نهج البلاغه سید رضی - حکمت 369

    14- التهذیب شیخ طوسی - ج 3 ، ص 254

    15- بحار الانوار مجلسی - ج 77 ، ص85

    16-  الکافی شیخ کلینی - ج 3 ، ص 477

     
    نام :
    نام خانوادگی :
    ایمیل :
     
    متن :
    متوسط امتیاز :
    %0
    تعداد آراء :
    0
    امتیاز شما :